آسم                                                                                           Asthm

تعرف: یک اختلال مزمن تنفسی که از طریق حمله های ناگهانی و شدید تنگی نفس و ویزینگ مشخص
می شود که ناشی از تنگ شدن مجاری هوایی (برونکواسپاسم) و تورم لایه مخاطی بوده و منجر به تولید موکوس می شود. یک حمله ممکن است از چند دقیقه تا چند ساعت طول بکشد که یا به صورت خودبخودی یا در پاسخ به درمان و داروها برطرف می شود و از بین میرود، اگرچه علت اصلی ان ناشناخته است، ولی وجود یک محرک یا التهاب راه های هوایی باعث اسپاسم عضلات برونشیال و در نتیجه انسداد راه های هوایی می شود که خود باعث تورم غشاهای مخاطی و تولید بیش از حد موکوس می شود.

علل و عوامل خطرزا

محرکهای برونش که می تواند آغاز کننده حمله های آسم باشد، شامل:

• آلرژنهای محیطی
  • غذاها: شکلات، تخم مرغ، آجیل، صدف
  • گرده های گیاهان: درختان، گل ها و هاگاها
  • پرها: بالش ها، پشم، روکش های تخت از جنس کرک
  • حیوانات: سگ، گربه، خرگوش، جوجه گرد و
  • غبار از: فرشها، جارو کردن، گردگیری، دستگاههای تهویه مطبوع و فیلترهای کثیف کوره ها
  • عوامل خانگی: واکس، لوازم آرایشی، حلال های پاک کننده، تینر نقاشی، رنگ، خوشبوکننده های منزل
  • آب و هوا و درجه حرارت: آلودگی هوا، هوای خیلی گرم یا سرد، تغییرات فصلی، رطوبت یا خشکی بیش از حد هوا
  • آلاینده های صنعتی: دود ناشی از چوب در بخاری های دیواری، گردوغبار، فلزات و پنیه
  • سایرین: پودرها، عطرها، مصرف تنباکو (سیگار، پیپ)، اسپری های مو، خاک
• فاکتورهای ذاتی
  • عفونتهای تنفسی: سرماخوردگی، آنفلوآنزا، ویروس ها خستگی و فعالیت بیش از حد
  • هیجانات: استرس و اضطراب
  • افراد مسن: مصرف بتابلو کرها، حملات آسم را تشدید می کند.

علایم و نشانه ها

• ویزینگ (خس خس)
•  بازدم طولانی
•  تنگی نفس (دیس پنه)
• خستگی جسمی زیاد

 

• خلط فراوان و چسبنده
• سرفه
•  تنفس های کوتاه و همراه با تلاش زیاد
•  تاکی پنه
• احساس تنگی در قفسه سینه
• اضطراب، تحریکپذیری، بی قراری

عوارض

• هیپوکسی
• محرومیت از خواب
• دیس ریتمی قلبی ناشی از هیپوکسی
• افراد مسن مستعد اختلال تنفسی و دیس ریتمی قلبی هستند.

 عوارض خطرناک: ایست تنفسی، پنومونی، آسم وضعیتی

تست های تشخیصی

• هر یک از پروسیجرها، هدف، احساس طبیعی احتمالی و مراقبتهای قبل و بعد از پروسیجر را شرح دهید.
•  آزمایشات سرمی: شمارش گلبول سفید (WBC) برای تشخیص عفونت ها، گازهای خون شریانی (ABG) برای تعیین حجم اکسیژن خون و ارزیابی وضعیتههای اسیدیته (دفع دی اکسیدکربن)
• آزمایشات خلط: برای ارزیابی افزایش غلظت یا وجود پلاکهای موکوسی، کشت برای یافتن
  عفونت ها
• تست عملکرد ریه (PFT): برای ارزیابی درجه ی تنگ شدگی و انسداد راههای هوایی
• عکس ساده ی قفسه ی سینه جهت کنترل پنومونی

درمان

طبی

• درمان
  •  اکسیژن تراپی
  • نیولایزر (استفاده از بخور)
  •  تغذیه مناسب و رژیم متعادل
  • مایعات خوراکی یا وریدی برای حفظ دهیدراتاسیون
•  داروها
  •  برونکودیلاتورها مثل داروهای استنشاقی آگونیست در داروهای آنتی کولینرژیک برای کاهش دادن اسپاسم برونش ها
  •  کورتیکواستروئیدها: برای کاهش دادن پاسخ التهابی (به صورت خوراکی، وریدی یا استنشاقی)
  • تئوفیلین و آمینوفیلین: برای شل کردن عضلات صاف
•  آنتی بیوتیک ها برای عفونت

 

 

مراقبت در منزل

اطلاعات عمومی

• آموزش های کتبی و شفاهی به بیمار و مراقبت دهنده بدهید و برای آنها نام و شماره تلفن پزشک و یا پرستار را فراهم کنید تا در صورت بروز هرگونه سؤال تماس بگیرند. از وسایل دیداری برای کمک به آموزش استفاده کنید.
•  به بیمار در شناختن محرکهایی که شروع کننده حمله های آسم هستند، کمک کنید و اهمیت اجتناب از آنها یا حذف آنها از محیط زندگی بیمار را توضیح دهید.
•  توضیح دهید که ممکن است ماسکهای فیلتردار در کاهش دادن حملات آسم مفید باشند

 

علایم هشدار دهنده

هشدار: در صورت تغییر در وضعیت ذهنی بیمار و یا احساس تنگی در قفسه سینه که به درمانهای دارویی پاسخ نداده است، بیمار باید سریعا به مراکز اورژانسی مراجعه کند.

• علایم و نشانه هایی که بیمار باید به پزشک و یا پرستار گزارش کند، مرور کنید:
  • خلط سبز رنگ
  • تب
  • خستگی زیاد

آموزش های ویژه

•  اهداف را مرور کرده و نحوه استفاده صحیح از اسپری های دهانی، دستگاه بخور در منزل، دستگاههای ایجاد کننده رطوبت، اکسیژن در منزل و اسپیرو متر را نشان دهید،
•  اهمیت پرهیز از سیگار کشیدن یا ماندن در اتاق پر از دود سیگار را متذکر شوید. در صورت لزوم بیمار به برنامه های ترک سیگار ارجاع شود.
• اهمیت هیجانات و نقش آنها در شروع حمله های آسم را توضیح دهید.
•  لازم است برای جلوگیری از حملات آسم، تکنیک های مؤثر جهت اصلاح و مقابله با حوادث استرس آور مثل روش شل نمودن عضلات و تنفس کردن در حالی که لبها به شکل غنچه
  درآمده اند، آموخته شوند.
•  در مورد اهمیت پیشگیری از عفونتهای تنفسی، دوری کردن از افراد دارای عفونت و مشورت با پزشک در مورد واکسیناسیون سالیانه ی آنفلوآنزا و پنوموکوک توضیح دهید.

داروها

• هدف، مقدار، زمان و روش مصرف هر یک از داروهای تجویز شده و عوارض جانبی را که باید به پزشک یا پرستار گزارش شود، توضیح دهید.
• به بیمار هشدار دهید که بدون مشورت با پزشک و با احساس بهبودی، داروها را قطع نکند و یا مصرف آنها را کاهش ندهد.
•  به بیمار توصیه کنید از مصرف کردن داروهای آلرژی بدون نسخه (OTC) اجتناب کند.
• در افراد دیابتی، به علت مصرف کورتیکواستروئیدها، میزان گلوکز افزایش می یابد، لذا تنظیم موقتی داروهای ضد دیابت ضرورت دارد.

فعالیت

• تمرینات منظم تا حد تحمل اهمیت داشته و باید از فعالیت در زمان خستگی و یا در آب و هوای خیلی گرم یا سرد و در روزهای مه آلود اجتناب شود.
• به بیمار تکنیک های تنفسی جهت بهبود تنفس مناسب را آموزش دهید.

رژیم غذایی

•  به بیمار در مورد حفظ یک رژیم متعادل آموزش دهید. وعده های غذایی مختصر و متعدد در طی و پس از حمله ها داشته باشد و برای رقیق نگه داشتن موکوس ها مقدار کافی مایعات (۳-۲ لیتر روزانه) بنوشد.
• در زمان مصرف کورتیکواستروئیدها از مصرف شیرینی زیاد بپرهیزد.
•  برنامه توزین منظم را دنبال کند، چرا که چاقی علایم آسم را بدتر می کند.

درمان های مداخله ای

• جهت کم کردن اضطراب، روش یوگا و موسیقی درمانی توصیه می شود.
•  از بوییدن عطر و سایر مواد خوشبو جهت درمان استفاده نکنید، چرا که آغاز کننده ی حملات آسم است.

مراقبت از افراد مسن

• زمانی که فرد مسن دچار لرزش و یا مبتلا به دمانس است، در هنگام استفاده از اسپری و دستگاه بخور نیاز به کمک دارد.

مراقبت روانی – اجتماعی

• در برنامه درمان اعضای خانواده و دوستان نزدیک را شرکت دهید.
• بیمار را تشویق کنید تا در برنامه ی درمان و کنترل بیمار نقش فعالی داشته باشد.

مراقبت های پیگیری

• بر اهمیت ویزیت های منظم و پیگیر تأکید کنید و مطمئن شوید که بیمار نام و شماره تلفن های ضروری را دارد.
• بیمار را در مورد تهیه ی دستبند هشدار پزشکی و لیست تشخیص ها و داروها تشویق و یا کمک کنید.
• اگر بیمار در یک مرکز اورژانس ویزیت شده و یا به دلیل بدتر شدن شرایط بستری گردد، لازم است که پیگیری های لازم را انجام دهد.

ارجاعات

•  ارجاع بیمار به انجمن بیماران ریوی جهت حمایت و به دست آوردن اطلاعات بیشتر
•  کمک به بیمار جهت دریافت خدمات مراکز مراقبتی در جامعه
• ارجاع بیمار به مراکز مراقبت در منزل، مراکز تهیه وسایل و تجهیزات